Wstecz             Praga Północ: Kościoły

Kościół Matki Bożej Loretańskiej  

    Kaplica Matki Bożej Loretańskiej jest jedynym ocalałym na prawej stronie Wisły zabytkiem z epoki Wazów i najstarszym tu świadkiem minionych stuleci. Przed wybudowaniem kościoła św. Floriana była jedynym praskim kościołem parafialnym. Nie jest ona zwykłą świątynią. W jej wnętrzu mieści się kopia domu Matki Bożej. Jak mówi legenda, dom Matki Bożej został przeniesiony przez anioły w 1291 r. z Ziemi Świętej do Dalmacji. Następnie przeniesiono go do włoskiego Loreto, gdzie pozostał na stałe. Domek obudowano ogromną świątynią w XVII w. W późniejszym okresie wiele nowo wybudowanych świątyń kopiowało domek loretański. Podobnie było na warszawskiej Pradze. Pierwsze wzmianki o historii Kościoła pochodzą z 1617r. Wtedy to ordynariusz diecezji płockiej ks. bp Firlej dokonał poświęcenia kamienia węgielnego pod kościół i klasztor Bernardynów. Uroczystość miała niezwykle podniosły charakter. Uczestniczył w niej król Zygmunt III Waza wraz z większością dworu i dostojnikami państwowymi.

    W 1628 r. Zofia Kryska, żona kanclerza koronnego sfinansowała budowę kościoła murowanego w stylu ówczesnej epoki tj. baroku. 12 lat później tj. w roku 1640 położono fundamenty pod tzw. domek loretański, który ostatecznie zbudowano w 1644r. Istnieje on do dnia dzisiejszego i stoi pośrodku kościoła otoczony nawami. Praski Domek Loretański stanowi votum króla Władysława IV za pomyślne zakończenie wojny polsko - tureckiej. Jego budowę wspomagali Jan Kazimierz, Karol Ferdynand, Anna Katarzyna Konstancja i warszawianie. Budowlę wzorowano na znajdującym się w Loreto „Domku Maryi" według projektu Konstantego Bencalli. Projekt domku pochodzi od ojca bernardyna Wincentego Morawskiego a Constantino Toncalla, twórca Kolumny Zygmunta, adaptował go dla potrzeb kościoła. Kaplica otoczona była krużgankami z 4 narożnymi basztami. Budowa kaplicy trwała do 1644 r.

    Domek Loretański stał się na blisko 200 lat dla tutejszych mieszkańców wielkim Sanktuarium Maryjnym, a król Władysław IV, nadając Pradze prawa miejskie, polecił umieścić jego wizerunek w herbie nowopowstałego miasta. Wiele rozgłosu nadali świątyni żacy warszawscy organizując w zimie, przez Wisłę skutą lodem, pielgrzymki na prawy brzeg. W każdą sobotę uroczysty pochód udawał się do kaplicy, śpiewając Litanię Loretańską. Znajdowała się tam figura MB Loretańskiej. Po 1811 r. figurę przeniesiono do kościoła Św. Anny. W pierwszej dekadzie XIX w. trafiła natomiast do kościoła pradawna figura MB Kamionkowskiej (XIV/XV w.), prawdopodobnie przeniesiona z kościoła pod wezwaniem św. Stanisława w Skaryszewie.

    W czasie „potopu" kompleks kościelny został zniszczony i ograbiony, przez wojska szwedzkie, odarty z rzeźb i wotów i ograbiony w czasie wojny północnej. Zniszczenia zostały odbudowane w latach 60-tych XVII w. z funduszy kasztelana krakowskiego Stefana Warszyckiego i jego brata kasztelana sandomierskiego - Michała. Największe jednak spustoszenia dla kościoła przyniosły wydarzenia z roku 1794 określane jako „rzeź Pragi". świątynia została wtedy zniszczona i sprofanowana. Po tych wydarzeniach kompleks kościelny nie powrócił nigdy do dawnej świetności. Co prawda kościół Bernardynów ocalał, lecz kilkanaście lat później, przed wojną z Rosją, w latach 1809 - 1811 Napoleon oczyszczał teren pod budowę fortyfikacji. Kościół został rozebrany i zburzony. Ten sam los spotkał i inne budowle praskie przeznaczone do rozbiórki. Praska kaplica Loretańska, jako jedyna budowla na całym pasie od Wisły do ulicy Targowej uchroniła się od rozbiórki). W 1816 r. kaplica została odnowiona, a w 1853 r. dokonano jej przebudowy i poszerzenia.. Odtąd, jako jedyna świątynia na Pradze kaplica Loretańska spełniała funkcje kościoła parafialnego aż do 1919 r. kiedy to parafię przeniesiono do nowo wybudowanego kościoła świętego Michała Archanioła i świętego Floriana. Funkcje parafii przywrócono jej dopiero 05.07.1941 r. Wtedy to utworzono odrębną parafię MB Loretańskiej. W 1953 r. na podstawie projektu Alfonsa Kropiwnickiego świątynię przebudowano. Wzniesiono nową attykę przy wejściu z klasycystycznym piętrowym portalem, pokryto krużganki i Domek Loretański wspólnym dachem zwieńczonym glorietą, dostosowano wnętrze do potrzeb parafialnych.

    W ogrodzie przykościelnym znajduje się XIX - wieczna dzwonnica, plebania, jak również kamień upamiętniający Rocha Kowalskiego, Według legendy, na przykościelnym cmentarzu pochowano, wśród licznie poległych żołnierzy, Jakuba Kowalewskiego, który był pierwowzorem postaci Rocha Kowalskiego opisanego przez Sienkiewicza. Po lewej stronie od wejścia na cmentarz, na którym spoczywają ofiary potopu i rzezi Pragi, znajduje się figura Najświętszej Maryi Panny, na której czytamy napis:

MARYI KRÓLOWEJ NARODU NA PAMIĄTKĘ WYJŚCIA Z PRAGI WOJSK ROSYJSKICH 1 SIERPNIA 1915 R. ROZBROJENIA WOJSK NIEMIECKICH 11 LISTOPADA 1918 R. POŚWIĘCONO W RADOSNYM ROKU WOLNOŚCI 1919".

     W latach 70-tych długoletnim proboszczem parafii był ksiądz Stefan Niedzielak, orędownik idei niepodległości, zamordowany w 1989r. przez tzw. nieznanych sprawców.

 

Ksiądz Stefan Niedzielak (1914-1989) - ostatnia ofiara Katynia

W 15 rocznicę śmierci.

Z archiwum Nowej Gazety Praskiej.

 

Do najcenniejszych zabytków kościoła należą:

  •  drzwi wejściowe z kutego żelaza z herbem Wazów i wizerunkiem MB Ostrobramskiej

  •  XVI-wieczna polichromia pędzla B. Bryknera przedstawiająca sceny z życia Najświętszej Rodziny

  •  ponadto obrazy znajdujące się w krużgankach „Ukrzyżowanie" i „NMP Niepokalanie Poczęta" (XVII w.)

   

Góra strony

KNYZIO © W-wa